Bộ NN&MT phản hồi kiến nghị điều chỉnh mức phạt khi xây nhà ở ổn định trên đất nông nghiệp

Cụ thể, cử tri kiến nghị xem xét sửa đổi Nghị định số 123/2024/NĐ-CP ngày 04/10/2024 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, theo hướng miễn hoặc giảm nhẹ mức xử phạt đối với trường hợp xây dựng nhà ở trên đất nông nghiệp trước ngày 01/7/2014, nhằm bảo đảm tính hợp lý, phù hợp với thực tế đời sống và điều kiện của người dân.

Cử tri cũng kiến nghị bổ sung quy định và điều chỉnh mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, xây dựng theo hướng nhân văn, linh hoạt, phù hợp thực tế, có giải pháp xử lý phù hợp đối với trường hợp người dân đã xây dựng, sử dụng, xây dựng nhà ở ổn định lâu dài trên đất nông nghiệp.
 

Trả lời về vấn đề này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, theo quy định của Luật Đất đai năm 2024, nguyên tắc sử dụng đất là “đúng mục đích sử dụng đất” (Điều 5). Người có hành vi vi phạm pháp luật về đất đai thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật (Điều 239).

Do đó, trường hợp xây nhà trên đất nông nghiệp mà không xin phép chuyển mục đích sử dụng đất là vi phạm quy định tại điểm b khoản 1 Điều 121 của Luật Đất đai năm 2024 và bị xem xét xử lý vi phạm hành chính theo quy định đối với một trong các hành vi quy định tại các Điều 8, 9, 10 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP ngày 04/10/2024 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi sử dụng đất không đúng mục đích.

Để chuyển mục đích sử dụng đất mà không bị xử phạt, người sử dụng đất thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất theo quy định tại các Điều 121, 122, 156 Luật Đất đai năm 2024, mục I phần III Phụ lục I Nghị định số 151/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 02 cấp, phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực đất đai.

Cũng theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện nay, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 281/2026/NĐ-CP ngày 13/7/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2024/NĐ-CP ngày 04/10/2024 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, trong đó tại Điều 6 (sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 30 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP) quy định: Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có quyền phạt tiền đến 250.000.000 đồng.

Tại khoản 1 và 2 Điều 7 (sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 31 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP) quy định: Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành về đất đai do Cục trưởng Cục Quản lý đất đai thành lập, Trưởng đoàn kiểm tra do Thủ trưởng tổ chức thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao thực hiện nhiệm vụ kiểm tra trong phạm vi quản lý nhà nước của Bộ thành lập, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường có quyền phạt tiền đến 400.000.000 đồng.