Hướng dẫn áp dụng tình tiết giảm nhẹ khi phạm tội vì bị người khác đe dọa hoặc cưỡng bức

Theo đó, Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP này hướng dẫn áp dụng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự quy định tại Điều 51 và Điều 52 của Bộ Luật Hình sự số 100/2015/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 12/2017/QH14, Luật số 59/2024/QH15 và Luật số 86/2025/QH15.

Đáng chú ý, tại khoản 10 Điều 2 Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP có hướng dẫn về trường hợp khi phạm tội vì bị người khác đe dọa hoặc cưỡng bức quy định tại điểm k khoản 1 Điều 51 của Bộ luật Hình sự. Cụ thể:

- Bị người khác đe doạ là bị người khác dọa trừng phạt nếu làm trái ý họ, tạo cho người phạm tội nỗi lo sợ về một hậu quả có thể xảy ra và để tránh hậu quả đó người phạm tội đã phải thực hiện tội phạm;

- Bị người khác cưỡng bức là bị người khác dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực ngay tức khắc, có sự tác động về thể chất hoặc tinh thần hoặc có hành vi khác buộc người phạm tội phải thực hiện tội phạm.

Theo Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao, khi áp dụng tình tiết giảm nhẹ này thì mức độ giảm nhẹ trách nhiệm hình sự phụ thuộc vào tính chất, mức độ của hành vi phạm tội và hành vi đe dọa, cưỡng bức đối với người phạm tội.

Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP cũng đưa ra ví dụ: Lê Tấn Y. là chủ nợ, thường xuyên có hành vi hành hung, đe dọa nếu vợ chồng Nguyễn Văn A. không trả nợ thay cho bà Đinh Thị K. (mẹ đẻ của A.) thì sẽ giết vợ chồng A.

Ngày 01/8/2025, A. cùng một số người đến gặp Y. để thương lượng nhưng dẫn đến xô xát, hậu quả Y. bị tổn thương cơ thể tỉ lệ 30%. Trường họp này, Nguyễn Văn A. được áp dụng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại điểm k khoản 1 Điều 51 của Bộ luật Hình sự.