Công ty Luật TNHH Pháp Lý và Cộng sự. Địa chỉ: 108 Nguyễn Trãi - TP. Vinh - Nghệ An. Điện thoại: 0944662888. Email: phaplycongsu@gmail.com

https://luatphaply.com

Tự ý chuyển nhượng tài sản cầm cố không chính chủ có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

(LSVN) - Hiện nay, xuất hiện nhiều trường hợp các đối tượng lừa đảo lợi dụng để thực hiện các giao dịch "trá hình" khi tiến hành cầm cố tài sản. Theo đó, nhiều trường hợp vì cần tiền gấp thường ký vào các "Hợp đồng ủy quyền" nhưng thực chất là để cầm cố tài sản. Sau đó, bên nhận cầm cố đã tự ý dùng quyền này để chuyển nhượng tài sản cho người khác mà không thông báo, trong khi vẫn tiếp tục thu lãi của chủ cũ. Vậy, pháp luật quy định như thế nào về tài sản cầm cố không chính chủ và hành vi này có bị xử phạt hay bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Theo Điều 309 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về cầm cố tài sản có nêu rõ, cầm cố tài sản là việc một bên (sau đây gọi là bên cầm cố) giao tài sản thuộc quyền sở hữu của mình cho bên kia (sau đây gọi là bên nhận cầm cố) để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ.

Qua đó, theo quy định, tài sản mang đi cầm cố phải thuộc quyền sở hữu của người cầm cố. Nếu tài sản đó thuộc sở hữu chung của nhiều người thì việc cầm cố phải có sự đồng ý của tất cả các đồng chủ sở hữu. Bên cạnh đó, tài sản không chính chủ là tài sản không thuộc sở hữu hợp pháp của một người hoặc một tổ chức, tài sản này có thể được sở hữu bởi một người khác, hoặc không có chủ sở hữu.

Như vậy, cầm cố tài sản không chính chủ là việc bên cầm cố giao tài sản không phải thuộc quyền sở hữu của mình cho bên nhận cầm cố để đảm bảo thực hiện nghĩa vụ.
 

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.
Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.

Cũng theo Điều 138 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về đại diện theo ủy quyền nêu rõ, cá nhân, pháp nhân có thể ủy quyền cho cá nhân, pháp nhân khác xác lập, thực hiện giao dịch dân sự.

Các thành viên hộ gia đình, tổ hợp tác, tổ chức khác không có tư cách pháp nhân có thể thỏa thuận cử cá nhân, pháp nhân khác đại diện theo ủy quyền xác lập, thực hiện giao dịch dân sự liên quan đến tài sản chung của các thành viên hộ gia đình, tổ hợp tác, tổ chức khác không có tư cách pháp nhân.

Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi có thể là người đại diện theo ủy quyền, trừ trường hợp pháp luật quy định giao dịch dân sự phải do người từ đủ mười tám tuổi trở lên xác lập, thực hiện.

Như vậy, theo quy định thì tổ chức, cá nhân có thể ủy quyền cho tổ chức cá nhân khác thực hiện giao dịch dân sự mà việc cầm cố tài sản chính là một giao dịch dân sự. Cá nhân tổ chức có thề ủy quyền cho tổ chức cá nhân khác cầm cố tài sản giúp mình. Trong trường hợp này, bên cầm cố tài sản sẽ đại diện cho chủ sở hữu hợp pháp của tài sản giao tài sản cho bên nhận cầm cố.

Tuy nhiên, cũng cần lưu ý, với hành vi đại diện ủy quyền tự ý bán tài sản của người khác, theo khoản 2 Điều 18 Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định về vi phạm quy định về gây thiệt hại đến tài sản của tổ chức, cá nhân khác thì có thể bị xử phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong những hành vi:

- Hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của cá nhân, tổ chức khác hoặc tài sản đồng sở hữu của bản thân với cá nhân, tổ chức khác nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, trừ trường hợp quy định tại điểm a khoản 3 Điều 26, điểm b khoản 1 Điều 44, điểm b khoản 2 Điều 46 Nghị định này;

- Dùng thủ đoạn hoặc tạo ra hoàn cảnh để buộc người khác đưa tiền, tài sản trái quy định của pháp luật;

- Lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc gian lận, lừa đảo trong việc môi giới, hướng dẫn giới thiệu dịch vụ mua, bán nhà, đất hoặc các tài sản khác;

- Mua, bán, cất giữ hoặc sử dụng tài sản của người khác mà biết rõ tài sản đó do vi phạm pháp luật mà có;

- Chiếm giữ trái phép tài sản của người khác nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc sử dụng, mua, bán, thế chấp, cầm cố trái phép tài sản của người khác;

- Cưỡng đoạt tài sản nhưng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Liên quan đến vấn đề khi nào việc chuyển nhượng tài sản cầm cố bị truy cứu trách nhiệm hình sự thì có thể tùy thuộc vào các biểu hiện hành vi do người phạm tội thực hiện để xác định tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" theo Điều 174 hoặc tội "Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản" theo Điều 175 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017, cụ thể như sau:

Đối với tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản"

Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

- Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;

- Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các Điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 175 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;

- Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

- Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ; tài sản là kỷ vật, di vật, đồ thờ cúng có giá trị đặc biệt về mặt tinh thần đối với người bị hại.

Bên cạnh đó, khung hình phạt về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" theo Điều 174 Bộ luật Hình sự cũng được quy định như sau:

- Phạt từ cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến tù chung thân đối với trường hợp chiếm đoạt tài sản trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng

- Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Đối với tội "Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản"

Theo khoản 1, Điều 175 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy định, người nào thực hiện một trong những hành vi sau đây chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 4.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 4.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt hoặc đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các Điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 174 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại hoặc tài sản có giá trị đặc biệt về mặt tinh thần đối với người bị hại, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

- Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng các hình thức hợp đồng rồi dùng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản đó hoặc đến thời hạn trả lại tài sản mặc dù có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả;

- Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng các hình thức hợp đồng và đã sử dụng tài sản đó vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại tài sản.

Theo đó, khung hình phạt của tội này được quy định như sau:

- Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm nếu tài sản có giá trị từ 4.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng.

- Phạt tù từ 02 đến 07 năm nếu tài sản có giá trị từ 50.000.000 đến dưới 200.000.000 đồng hoặc hành vi gây hậu quả nghiêm trọng.

- Phạt tù từ 12 đến 20 năm hoặc chung thân nếu tài sản có giá trị từ 500.000.000 đồng trở lên.

Tác giả bài viết: Luật sư HOÀNG TUẤN VŨ Đoàn Luật sư TP. Hà Nội.

Nguồn tin: Theo Tạp chí Luật sư Việt Nam:

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây