TAND Tối cáo hướng dẫn thủ tục tố tụng trên môi trường số

Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP này hướng dẫn thực hiện thủ tục tố tụng, thủ tục hành chính tư pháp tại tòa án trên môi trường số để giải quyết vụ án, vụ việc thuộc thẩm quyền của tòa án, bao gồm các thủ tục:

- Nộp đơn khởi kiện, đơn yêu cầu, đơn kháng cáo, đơn đề nghị, kiến nghị, đơn khiếu nại, tố cáo;

- Cung cấp, giao nộp tài liệu, chứng cứ;

- Cấp, tống đạt, thông báo văn bản;

- Nộp tạm ứng án phí, lệ phí, chi phí tố tụng; án phí, lệ phí, chi phí tố tụng;

- Phiên họp, phiên tòa giải quyết vụ án, vụ việc;

- Cấp trích lục, bản sao bản án, quyết định của tòa án;

- Giao, nhận hồ sơ, tài liệu, chứng cứ, văn bản tố tụng giữa các tòa án;

- Số hóa, lưu trữ hồ sơ, tài liệu, chứng cứ, văn bản tố tụng;

- Thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp khác theo quy định của pháp luật và hướng dẫn của TAND Tối cao.
 

Ngoài ra, cũng tại Điều 3 của Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP đã hướng dẫn một số từ ngữ. Theo đó, tài liệu điện tử là tài liệu được khởi tạo, gửi, nhận hoặc lưu trữ dưới dạng thông điệp dữ liệu. Chứng cứ điện tử là chứng cứ được thể hiện dưới dạng thông điệp dữ liệu được cơ quan, tổ chức, cá nhân thu thập, bảo quản và giao nộp, xuất trình cho tòa án theo trình tự, thủ tục pháp luật quy định mà tòa án sử dụng làm căn cứ để xác định các tình tiết khách quan của vụ án, vụ việc.

Hồ sơ điện tử là tập hợp các thành phần hồ sơ vụ án, vụ việc được lưu trữ dưới dạng thông điệp dữ liệu có giá trị pháp lý như hồ sơ bằng văn bản giấy.

Về quy trình tiếp nhận, giải quyết thủ tục tố tụng trên môi trường số, hệ thống dịch vụ công tòa án tiếp nhận đơn khởi kiện, đơn yêu cầu, kiểm tra tự động về mặt kỹ thuật. Trường hợp hồ sơ bảo đảm thành phần theo quy định và đáp ứng yêu cầu kỹ thuật thì thực hiện phản hồi tự động xác nhận việc gửi đơn thành công và thông báo thời điểm tiếp nhận đơn.

Sau khi kiểm tra hồ sơ, nếu văn bản và hồ sơ điện từ đáp ứng điều kiện tiếp nhận theo quy định của pháp luật tố tụng, tòa án tiếp nhận vào số nhận đơn, cập nhật vào Hệ thống dịch vụ công tòa án và phân công Thẩm phán giải quyết theo quy định của pháp luật tố tụng.

Tòa án kiểm tra, xem xét đơn và hồ sơ điện tử do cơ quan, tổ chức, cá nhân gửi đến để ra thông báo thụ lý đơn khởi kiện, đơn yêu cầu hoặc yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện, đơn yêu cầu trên Hệ thống dịch vụ công tòa án theo quy định của pháp luật tố tụng.

Đáng chú ý, tại Điều 22 Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP có quy định về gửi đơn khởi kiện, yêu cầu, tài liệu, chứng cứ bằng phương tiện điện tử.

Theo đó, cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện gửi đơn khởi kiện, yêu cầu và các tài liệu, chứng cứ kèm theo đến Hệ thống dịch vụ công tòa án. Trừ trường hợp tài liệu, chứng cứ là vật chứng, tài liệu nghe được, nhìn được hoặc những tài liệu, chứng cứ khác không thể định dạng dưới dạng thông điệp dữ liệu thì tòa án, cơ quan, tổ chức, cá nhân không được gửi bằng phương thức điện từ mà phải giao nộp bằng phương thức khác theo quy định của pháp luật tố tụng.

Ngày khởi kiện, yêu cầu là ngày cơ quan, tổ chức, cá nhân gửi đơn khởi kiện, yêu cầu bằng phương tiện điện tử và được Hệ thống dịch vụ công tòa án xác nhận là đã gửi thành công.

Trong quá trình tố tụng, cơ quan, tổ chức, cá nhân gửi tài liệu, chứng cứ bằng phương tiện điện tử đến tòa án thông qua tài khoản giao dịch điện tử của mình...

Về nhận và xử lý, sau khi nhận được đơn khởi kiện, yêu cầu, tài liệu, chứng cứ của cơ quan, tổ chức, cá nhân, tòa án phải gửi thông điệp dữ liệu xác nhận đã nhận đơn khởi kiện, yêu cầu, tài liệu, chứng cứ đến tài khoản giao dịch điện tử của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Kết quả xử lý đơn khởi kiện, yêu cầu được tòa án gửi đến tài khoản giao dịch điện tử của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Đối với việc giao nộp tài liệu, chứng cứ, Điều 24 Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP nêu rõ, cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng tài liệu, chứng cứ điện tử đã nộp trong quá trình tố tụng nếu được tòa án kiểm tra và chấp nhận. Tòa án có thể yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp bản gốc, bản chính khi thuộc một trong các trường hợp sau:

Thứ nhất, có căn cứ cho rằng tài liệu điện tử có dấu hiệu bị chỉnh sửa, sai lệch, không bảo đảm tính toàn vẹn, cần đối chiếu với bản gốc, bản chỉnh;

Thứ hai, tài liệu điện tử không hoàn chỉnh, nội dung không rõ ràng, hình thức không đúng quy chuẩn.

Đối với các giấy tờ, tài liệu, chứng cứ, hồ sơ đã được số hóa, lưu trữ, kết nối, chia sẻ thông tin với Hệ thống dịch vụ công tòa án, Cổng Dịch vụ công quốc gia thì tòa án không yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp lại.

Đối với các giấy tờ, tài liệu, chứng cứ, hồ sơ chưa được số hóa, lưu trữ, kết nối, chia sẻ thông tin với Hệ thống dịch vụ công tòa án, Cổng Dịch vụ công quốc gia thì cơ quan, tổ chức, cá nhân yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp bản sao điện tử để gửi đến tòa án qua phương tiện điện tử.

Đối với tài liệu, chứng cứ là vật chứng, tài liệu nghe được, nhìn được hoặc những tài liệu, chứng cứ khác không thể định dạng dưới dạng thông điệp dữ liệu thì tòa án, cơ quan, tổ chức, cá nhân không được gửi bằng phương thức điện từ mà phải giao nộp bằng phương thức khác theo quy định của pháp luật tố tụng.