Những hành vi 'vi phạm lĩnh vực đất đai' có thể bị xử lý hình sự

ụ thể, theo Điều 8 Thông tư liên tịch 11/2025/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP-BTP-BТC-BCT-BXD-BNN&MТ-KTNN-TTCP, hậu quả lãng phí trong lĩnh vực đất đai, tài nguyên có thể được xác định thông qua 07 hành vi vi phạm sau:

Thứ nhất, lập, phê duyệt hoặc thực hiện quy hoạch đất đai, tài nguyên trái pháp luật, dẫn đến sử dụng kém hiệu quả, gây lãng phí nguồn lực.

Thứ hai, gây ô nhiễm, hủy hoại tài nguyên và năng lượng quốc gia, làm suy giảm giá trị, khả năng khai thác và sử dụng lâu dài.

Thứ ba, giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất hoặc rừng sai đối tượng, sai thẩm quyền, không đúng quy hoạch; không thực hiện nghĩa vụ tài chính; không tổ chức đấu giá, đấu thầu theo quy định; chậm xác định giá đất làm chậm hoặc không thu được tiền vào ngân sách nhà nước.

Thứ tư, sử dụng đất không đúng mục đích hoặc không đưa đất vào sử dụng đúng thời hạn, cụ thể như: Bỏ hoang đất 12 tháng liên tục; chậm tiến độ sử dụng đất quá 24 tháng so với dự án; không trả lại đất đúng thời hạn khi có quyết định thu hồi.

Thứ năm, cố ý chậm giải phóng mặt bằng, chậm triển khai dự án; khởi công công trình khi chưa được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt; thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư không đúng quy định, gây lãng phí.

Thứ sáu, quyết định hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư, phê duyệt dự án nhà ở không phù hợp quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị - nông thôn và chương trình phát triển nhà ở đã được phê duyệt.

Thứ bảy, cấp phép thăm dò, khai thác tài nguyên trái quy định; tổ chức hoạt động khoáng sản không đúng nội dung giấy phép; khai thác, chế biến tài nguyên gây ô nhiễm môi trường, suy thoái nguồn nước và tài nguyên thiên nhiên.

Như vậy, có thể thấy, Thông tư liên tịch 11 không chỉ mang tính hướng dẫn nghiệp vụ cho cơ quan tố tụng, mà còn tạo ra khung pháp lý ràng buộc mạnh mẽ đối với chủ đầu tư, doanh nghiệp bất động sản, các tổ chức được giao đất, thuê đất và cả cá nhân sử dụng đất. Quy định mới cũng sẽ tạo cơ sở pháp lý để các cơ quan tố tụng khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử các hành vi gây lãng phí theo Bộ luật Hình sự.

Đây là bước siết chặt kỷ cương quản lý đất đai, nhằm ngăn chặn tình trạng dự án treo, đất bỏ hoang và thất thoát nguồn lực phát triển. Từ nay, việc lãng phí đất đai, nếu gây hậu quả nghiêm trọng, sẽ không còn dừng ở xử phạt hành chính mà có thể bị khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử hình sự.