Đề xuất miễn giấy phép xây dựng với nhà ở dưới 7 tầng

Bộ Xây dựng vừa trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng. Đáng chú ý, dự thảo quy định nhà ở riêng lẻ quy mô dưới 7 tầng có tổng diện tích sàn xây dựng dưới 500 m2 sẽ được miễn phép xây dựng.

Công trình nhà ở riêng lẻ cần có giấy phép xây dựng nằm tại các khu vực có yêu cầu quản lý về quy hoạch hoặc kiến trúc, như khu chức năng, khu vực phát triển đô thị được xác định trong quy hoạch chung thành phố; khu chức năng, khu dân cư nông thôn, khu kinh tế, khu du lịch quốc gia; khu vực đã có quy chế quản lý kiến trúc.

Tại dự thảo, Bộ Xây dựng cũng mở rộng thêm các công trình lớn được miễn giấy phép xây dựng gồm: Công trình xây dựng đặc thù; công trình trên đất quốc phòng, an ninh; công trình thuộc lĩnh vực điện lực theo quy định của Luật Điện lực; cảng hàng không và các hạng mục phục vụ bảo đảm bay. Ngoài ra, những công trình đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi cũng thuộc diện miễn giấy phép.

Một số công trình thuộc các dự án không do cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định cần phải xin giấy phép xây dựng, như công trình cấp III, cấp IV - nhóm có quy mô nhỏ, kỹ thuật không phức tạp và số lượng phát sinh trên thực tế không lớn.

Dự thảo cũng làm rõ hơn phạm vi miễn phép đối với công trình tại khu vực nông thôn và các khu chức năng nhằm thống nhất cách áp dụng giữa các địa phương.

Bên cạnh đó, tại dự thảo Bộ Xây dựng đề xuất rút ngắn thời gian cấp phép xây dựng. Theo đó, thời gian giải quyết đối với nhà ở riêng lẻ dự kiến chỉ còn 7 ngày làm việc, thay vì 15 ngày như hiện nay. Với các công trình khác, thời gian cấp phép giảm xuống còn 10 ngày làm việc.

Bộ cũng đề xuất đơn giản hóa quy trình cấp giấy phép theo hướng thực hiện hoàn toàn trên môi trường số. Người dân có thể thực hiện thủ tục trực tuyến, thay vì kết hợp nộp trực tiếp như hiện nay. Hồ sơ cũng được rút gọn, người dân chỉ cần nộp một bộ hồ sơ điện tử, thay cho quy định hai bộ hồ sơ giấy.

Việc cải cách thủ tục nhằm giảm gánh nặng hành chính cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời chuyển trọng tâm quản lý từ “tiền kiểm” sang giám sát trật tự xây dựng trong quá trình thi công.

Dù được miễn giấy phép xây dựng, chủ đầu tư vẫn phải gửi thông báo khởi công tới cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương trước khi triển khai công trình, trừ một số trường hợp đặc thù. Hồ sơ gửi kèm tương đương hồ sơ đề nghị cấp phép nhưng không cần đơn xin cấp phép xây dựng.

Luật Xây dựng năm 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 (một số khoản của 3 điều luật có hiệu lực từ ngày 01/01/2026), thay thế toàn bộ Luật Xây dựng năm 2014 (đã được sửa đổi, bổ sung). Luật mới được đánh giá có nhiều điểm đổi mới quan trọng theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời tăng cường quản lý chất lượng và an toàn công trình.

Theo Luật Xây dựng năm 2025, nhà ở riêng lẻ chỉ được xem xét miễn giấy phép xây dựng khi thỏa mãn 3 nhóm điều kiện là công trình cấp IV hoặc nhà ở riêng lẻ có chiều cao dưới 7 tầng, tổng diện tích sàn xây dựng dưới 500m2 và công trình không nằm trong các khu vực có yêu cầu quản lý xây dựng đặc thù theo quy hoạch chung của thành phố hoặc địa phương.