Ai phải chịu chi phí cưỡng chế thi hành án dân sự?

Theo Luật sư Nguyễn Thị Sâm, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội, căn cứ quy định tại Điều 73 Luật Thi hành án dân sự năm 2008 (được sửa đổi, bổ sung năm 2014), Điều 44 Nghị định số 62/2015/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 33/2020/NĐ-CP): Đối với trường hợp người phải thi hành án bị buộc tháo dỡ công trình xây dựng lấn chiếm nhưng không tự nguyện chấp hành, dẫn đến việc cơ quan thi hành án dân sự phải tổ chức cưỡng chế tháo dỡ, thì theo khoản 1 Điều 73 Luật Thi hành án dân sự 2008 (được sửa đổi, bổ sung năm 2014), người phải thi hành án có trách nhiệm chịu chi phí cưỡng chế thi hành án.  

Các khoản chi phí phục vụ việc tháo dỡ, thuê nhân công, máy móc, phương tiện và các chi phí cần thiết khác phát sinh từ hoạt động cưỡng chế sẽ được xác định theo quy định của pháp luật và về nguyên tắc được thu hồi từ người phải thi hành án. Theo Luật sư, đây là cơ chế nhằm bảo đảm rằng người cố tình không chấp hành bản án không thể đẩy chi phí phát sinh từ hành vi vi phạm của mình sang cho người được thi hành án hoặc ngân sách nhà nước.

Trong trường hợp bản án của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật và cơ quan thi hành án dân sự đã ban hành quyết định thi hành án buộc chủ công trình phải tháo dỡ phần xây dựng lấn chiếm. Nếu người phải thi hành án không tự nguyện tháo dỡ mặc dù đã được thông báo, vận động và ấn định thời hạn thực hiện, thì cơ quan thi hành án dân sự có quyền tổ chức cưỡng chế tháo dỡ theo quy định pháp luật. Khi đó, các khoản chi phí phục vụ cho việc cưỡng chế như:

- Chi phí thuê đơn vị tháo dỡ;

- Chi phí nhân công;

- Chi phí phương tiện, máy móc;

- Chi phí bảo vệ, bảo quản tài sản (nếu có);

- Các chi phí cần thiết khác phục vụ việc cưỡng chế.

Những chi phí nêu trên sẽ được xác định là chi phí cưỡng chế thi hành án và về nguyên tắc do người phải thi hành án chi trả.

Thông thường, cơ quan thi hành án dân sự sẽ tạm ứng hoặc bố trí kinh phí để tổ chức cưỡng chế trước nhằm bảo đảm việc thi hành bản án. Sau đó, cơ quan thi hành án sẽ tiến hành thu hồi khoản chi phí này từ người phải thi hành án theo quy định.

Tuy nhiên Luật sư cũng lưu ý, trong quá trình cưỡng chế thi hành án nếu phát sinh những khoản chi không thuộc phạm vi chi phí cưỡng chế theo luật định hoặc phát sinh do lỗi của cơ quan tổ chức thi hành án thì việc phân bổ trách nhiệm chi trả sẽ được xem xét theo từng trường hợp cụ thể.